OSI, Open Systems Interconnection (Açık Sistemler Bağlantısı) demektir ve bilgisayar ağlarındaki iletişimi standartlaştırmak için 7 katmandan oluşan bir modeldir. Her katman, verinin gönderilmesi ve alınmasında farklı bir görevi üstlenir: Uygulama, Sunum, Oturum, Taşıma, Ağ, Veri Bağı ve Fiziksel katmanlar, verinin cihazlar arasında sorunsuz ve düzenli bir şekilde iletilmesini sağlar.
7. Katman – Uygulama (Application Layer)
Bu katman, Chrome, Discord, WhatsApp Web gibi doğrudan kullandığınız uygulamaların çalıştığı seviyedir.
Tarayıcı, Google’a gidecek HTTP/HTTPS isteğini burada oluşturur.
Bu Katmanda Kullanılan Protokoller ve Portlar
- HTTP → 80
- HTTPS → 443
- DNS → 53
- SMTP → 25
- FTP → 21
- SSH → 22
6. Katman – Sunum (Presentation Layer)
Verinin şifrelenmesi, kodlanması ve sıkıştırılması bu seviyede gerçekleşir.
HTTPS bağlantılarının güvenli hâle geldiği nokta burasıdır.
Bu Katmanda Kullanılan Protokoller / Teknolojiler
- TLS / SSL
- Base64 encoding
- JPEG / PNG kodlama
- MIME types
5. Katman – Oturum (Session Layer)
Uygulama ile sunucu arasındaki bağlantıyı yönetir.
Google ile kurduğun HTTPS oturumunun canlı kalmasını sağlayan katmandır.
Bu Katmanda Kullanılan Protokoller
- NetBIOS
- RPC
- gRPC
- SQL session protocols
4. Katman – Taşıma (Transport Layer)
Bu katman iletişimin merkezidir çünkü portlar burada çalışır.
Chrome → Google sunucusunun 443 numaralı portuna bağlanır.
Bu Katmanda Kullanılan Protokoller
- TCP (bağlantılı)
- UDP (bağlantısız)
Önemli Portlar
- HTTPS → TCP 443
- HTTP → TCP 80
- DNS → UDP 53
- DHCP → UDP 67/68
- SSH → TCP 22
- Telnet → TCP 23
- Önemli: 4. katmanda HTTP veya HTTPS ,DNS ,DHCP, SSH,Telnet protokolleri çalışmaz.
- HTTP/HTTPS → 7. Katman (Uygulama Katmanı) protokolleridir.
- katmanın görevi, 7. katmandan gelen veriyi TCP veya UDP ile taşımaktır.
- Örneğin HTTPS isteği → TCP üzerinden 443 portu ile taşınır.
- HTTP isteği → TCP üzerinden 80 portu ile taşınır.
- Yani 4. katman veriyi taşır ve portları yönetir, protokolün kendisini çalıştırmaz.
3. Katman – Ağ (Network Layer)
- Bu katman IP adresi ile ilgilenir.
- Bilgisayarın, paketleri doğru hedefe göndermesini sağlar. Örneğin, Google’a istek gönderirken Google’ın IP adresini kullanır.
- Bu katmanda yönlendirme (routing) ve paketlerin segmentlerden IP paketine dönüştürülmesi gerçekleşir.
- Bilgisayarın işletim sistemi, hangi ağ arayüzünden paketin çıkacağını burada belirler.
Örnek:
- Senin bilgisayarın IP adresi: 192.168.1.10
- Google’ın IP’si: 142.250.72.14
- Katman 3 bu IP’leri paket üzerine ekler ve router’lar üzerinden doğru yere yönlendirir.
2. Katman – Veri Bağı (Data Link Layer)
- Bu katman MAC adresi ile çalışır ve bilgisayarın fiziksel ağ bağlantısını yönetir.
- Bilgisayarın Wi-Fi kartı veya Ethernet kartı burada devreye girer.
- Veri, frame denilen paketlere dönüştürülür.
- Eğer Wi-Fi kullanıyorsan, WEP/WPA/WPA2 gibi şifreleme burada uygulanır.
Örnek:
- Bilgisayarın MAC adresi: 00:1A:2B:3C:4D:5E
- Router’ın MAC adresi: 11:22:33:44:55:66
- Katman 2, frame’leri bu MAC adresleri ile işler ve WEP ile şifreler.
1. Katman – Fiziksel (Physical Layer)
- Artık veri sinyaller halinde fiziksel ortamdan gönderilir.
- Bilgisayar Wi-Fi ile bağlıysa: radyo dalgaları; kablo ile bağlıysa: elektrik sinyalleri.
- Bu katman tamamen donanımsaldır: kablolar, Wi-Fi kartı, switch portları vs.
Örnek:
- Wi-Fi: 2.4 GHz veya 5 GHz radyo dalgaları
- Ethernet: elektrik sinyali üzerinden veri aktarımı
